Nhiều đường dây buôn bán ĐVHD vẫn tồn tại

Trong những năm gần đây, các vụ việc liên quan đến buôn bán động vật hoang dã trái phép liên tục được phát hiện tại nhiều địa phương trên cả nước. Các đối tượng vi phạm ngày càng thay đổi phương thức hoạt động, sử dụng nhiều hình thức ngụy trang tinh vi nhằm che giấu nguồn gốc và hành vi phạm pháp. Từ nhà hàng, cửa hàng kinh doanh quà lưu niệm cho đến các mô hình du lịch sinh thái, nhiều cơ sở đã bị phát hiện có liên quan đến hoạt động mua bán, tàng trữ, nuôi nhốt hoặc tiêu thụ động vật hoang dã và các sản phẩm từ động vật nguy cấp, quý hiếm.

Tại Khánh Hòa, chỉ trong vòng 8 tháng từ tháng 8-2025 đến tháng 2-2026, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến động vật hoang dã. Theo thông tin từ Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa, 4 vụ án hình sự đã được khởi tố với 4 bị can mang quốc tịch Trung Quốc. Tang vật thu giữ bao gồm nhiều cá thể động vật quý hiếm như tê tê, cá sấu cùng các sản phẩm từ sừng tê giác, ngà voi, mật gấu và nhiều sản phẩm động vật hoang dã khác.

Một trong những vụ việc gây chú ý xảy ra tại nhà hàng Hòa Nhân Ân thuộc Công ty TNHH Saroman ở thành phố Nha Trang. Trong đợt kiểm tra đột xuất đầu năm 2026, lực lượng chức năng phát hiện một cá thể tê tê đã bị giết mổ tại khu vực bếp của nhà hàng. Kết quả giám định xác định đây là tê tê Java, loài thuộc danh mục động vật nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ.

Quá trình điều tra cho thấy cá thể tê tê còn sống được đặt mua và vận chuyển đến nhà hàng theo chỉ đạo của Zhang Senlin, quốc tịch Trung Quốc. Sau khi tiếp nhận, nhân viên nhà hàng và đầu bếp thực hiện giết mổ, chế biến thành các món ăn phục vụ khách hàng. Vụ việc cho thấy nhu cầu tiêu thụ động vật hoang dã vẫn đang tồn tại và trở thành động lực thúc đẩy các hoạt động săn bắt, vận chuyển và mua bán trái phép.

Đối tượng Zhang Senlin quốc tịch Trung Quốc đã đặt mua tê tê chỉ đạo nhân viên chế biến phục vụ khách.(Ảnh: Phòng Cảnh sát kinh tế)

Một vụ việc khác được phát hiện vào tháng 8-2025 tại cơ sở kinh doanh Shop Việt Cẩm ở Nha Trang cũng làm lộ diện những phương thức buôn bán tinh vi hơn. Khi kiểm tra cơ sở này, lực lượng chức năng phát hiện hơn 1,1 kg sừng tê giác cùng nhiều sản phẩm nghi là ngà voi, mật gấu và vảy tê tê. Đây đều là những sản phẩm có nguồn gốc từ các loài động vật hoang dã nguy cấp, thường được giới thiệu dưới nhiều hình thức khác nhau nhằm phục vụ khách du lịch và người mua có nhu cầu.

Đáng chú ý, cơ sở này có tới 62 người làm việc, trong đó có 29 người Trung Quốc và 33 người Việt Nam. Hoạt động kinh doanh được tổ chức bài bản với sự phân công nhiệm vụ rõ ràng. Thông tin điều tra đã làm dấy lên nghi vấn về sự tồn tại của một mạng lưới buôn bán động vật hoang dã có yếu tố xuyên biên giới, từ khâu cung ứng hàng hóa đến khâu tiếp thị và tiêu thụ sản phẩm.

Các hành vi vi phạm không chỉ xuất hiện tại khu vực đô thị. Theo đó, tháng 2-2026, lực lượng chức năng bắt quả tang một cặp vợ chồng tại xã Suối Hiệp đang nuôi nhốt trái phép 4 cá thể tê tê và cất giữ thêm một cá thể đã chết trong tủ đông. Đây là minh chứng cho thấy hoạt động nuôi nhốt, tích trữ động vật hoang dã vẫn đang diễn ra ở nhiều khu vực khác nhau, bất chấp các quy định nghiêm ngặt của pháp luật.

Trước đó, vào tháng 8-2025, cơ quan chức năng kiểm tra cơ sở “Tiên Tiến Farm & Zoo” tại xã Phước Dinh và phát hiện 17 cá thể động vật hoang dã bị nuôi nhốt trái phép. Trong số đó có 14 cá sấu Xiêm, 2 cá sấu Cuba và 1 cá thể vẹt mào vàng. Tất cả đều thuộc danh mục động vật nguy cấp, quý hiếm cần được bảo vệ. Vụ việc cho thấy một số mô hình du lịch sinh thái hoặc khu trưng bày động vật đang bị lợi dụng để hợp thức hóa hoạt động nuôi nhốt các loài hoang dã.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, các đối tượng ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt lực lượng kiểm tra. Một số sản phẩm được ngụy trang dưới dạng quà lưu niệm hoặc thực phẩm chức năng. Nhiều giao dịch được thực hiện thông qua mạng xã hội hoặc các kênh liên lạc kín. Một số trường hợp lợi dụng danh nghĩa cơ sở du lịch, nhà hàng hoặc cửa hàng kinh doanh để che giấu hoạt động mua bán động vật hoang dã và các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật quý hiếm.

Điểm đáng lo ngại là yếu tố nước ngoài xuất hiện ngày càng rõ nét trong nhiều vụ án. Sự tham gia của các đối tượng nước ngoài trong khâu tổ chức, điều hành và tiêu thụ sản phẩm cho thấy tính chất phức tạp của loại tội phạm này. Điều đó đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật, lực lượng kiểm lâm, quản lý thị trường và các đơn vị liên quan nhằm phát hiện, ngăn chặn các đường dây hoạt động xuyên biên giới.

Mỗi vụ việc được phát hiện là một lời cảnh báo về những áp lực mà động vật hoang dã đang phải đối mặt. Tê tê, cá sấu Xiêm, cá sấu Cuba hay vẹt mào vàng đều là những loài có giá trị đặc biệt đối với đa dạng sinh học. Khi một cá thể bị săn bắt, buôn bán hoặc tiêu thụ, quần thể ngoài tự nhiên sẽ tiếp tục suy giảm. Nếu nhu cầu tiêu thụ vẫn tồn tại, các hoạt động săn bắt và buôn bán trái phép sẽ còn tiếp diễn.

Bảo vệ động vật hoang dã không bắt đầu từ những chiến dịch lớn mà từ chính lựa chọn của mỗi cá nhân. Từ chối sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã, không tham gia mua bán hoặc quảng bá các sản phẩm này và chủ động thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm là những hành động thiết thực góp phần bảo vệ các loài hoang dã trước nguy cơ bị khai thác trái phép.

Nguồn thông tin: báo Người Lao Động