Kỷ vật săn bắn, bộ phận và sư tử sống gây áp lực bảo tồn sư tử

Các loài sư tử (Panthera leo) hiện là loài mèo lớn được giao thương quốc tế nhiều nhất và là loài duy nhất trong nhóm mèo lớn được phép giao dịch hợp pháp theo CITES. Trong thương mại toàn cầu, các kỷ vật săn bắn, bộ phận cơ thể như xương, da, răng và móng vuốt, cùng với sư tử sống, đều được trao đổi rộng rãi, với cả các giao dịch hợp pháp và bất hợp pháp.

Việc giao thương kỷ vật săn bắn, bộ phận cơ thể và sư tử sống dù hợp pháp hay xuất phát từ nuôi thương mại vẫn có thể kích thích nhu cầu với sản phẩm từ sư tử hoang dã, dẫn đến nguy cơ gia tăng săn trộm và buôn bán trái phép. (Ảnh: Birger Strahl/ Unsplash)

Dữ liệu từ CITES trong 25 năm qua ghi nhận 10.494 giấy phép liên quan đến xuất nhập khẩu sư tử sống và bộ phận sư tử đã chết. Trong đó, giấy phép cho kỷ vật săn bắn chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là sư tử sống và da sư tử. Các nền tảng thu thập dữ liệu như CatByte cho thấy hàng nghìn bộ phận sư tử đã được giao dịch từ năm 2000 đến 2023, bao gồm bộ xương, xương rời, da, móng vuốt, răng và các bộ phận thân thể khác.

Về trung tâm thương mại, Mỹ dẫn đầu thế giới về nhập khẩu các sản phẩm liên quan đến sư tử, theo sau là Nam Phi và Đức. Nam Phi là điểm xuất khẩu quan trọng, đặc biệt trong ngành nuôi sư tử thương mại. Các quốc gia khác như Zimbabwe và Tanzania cũng đóng vai trò lớn trong xuất khẩu. Hầu hết sản phẩm xuất từ Nam Phi hướng tới Mỹ, Tây Ban Nha và Pháp. Sư tử sống xuất khẩu chủ yếu từ Nam Phi đến Trung Quốc, Thái Lan và UAE, trong khi các nước châu Âu như Hungary và Ba Lan gần đây cũng xuất hiện trong danh sách nhập khẩu kỷ vật sư tử.

Xu hướng giao thương thay đổi theo thời gian. Số giấy phép liên quan đến kỷ vật săn bắn tăng đến khoảng năm 2015 rồi giảm dần, phản ánh sự sụt giảm ngành du lịch săn bắn quốc tế, phần lớn do quan điểm phản đối săn lấy kỷ vật và sự giảm quần thể sư tử hoang dã. Sau vụ săn con sư tử nổi tiếng Cecil, nhiều quốc gia như Pháp cấm nhập kỷ vật sư tử, và các hãng hàng không lớn ở Mỹ ngừng vận chuyển loại sản phẩm này. Số giấy phép xuất khẩu kỷ vật sư tử hàng năm giảm đáng kể từ đó.

Thương mại xương sư tử từng bùng nổ, đặc biệt xuất khẩu từ Nam Phi sang Đông Nam Á để thay thế xương hổ trong y học truyền thống. Sau khi Nam Phi hạn chế xuất khẩu hợp pháp từ năm 2019, bất kỳ giao dịch quốc tế nào kể từ đó đều được coi là phi pháp. Dữ liệu cho thấy giao dịch xương bất hợp pháp tăng nhẹ sau lệnh cấm, nhưng sau đó cả giao dịch hợp pháp và bất hợp pháp đều giảm mạnh.

Hiện nay, sư tử châu Phi được xếp vào nhóm dễ bị tổn thương theo Danh lục Đỏ IUCN, với quần thể hoang dã giảm hàng chục phần trăm trong vài thập kỷ qua. Ngoài mất môi trường sống, xung đột với con người và thiếu con mồi, hoạt động săn bắn và buôn bán động vật hoang dã tiếp tục gây áp lực lên các quần thể sư tử. Việc giao thương kỷ vật săn bắn, bộ phận cơ thể và sư tử sống dù hợp pháp hay xuất phát từ nuôi thương mại vẫn có thể kích thích nhu cầu với sản phẩm từ sư tử hoang dã, dẫn đến nguy cơ gia tăng săn trộm và buôn bán trái phép.

Dữ liệu này nhấn mạnh rằng, mặc dù một phần thương mại là hợp pháp, hoạt động trao đổi sản phẩm từ sư tử vẫn là mối quan tâm lớn trong công tác bảo tồn và các hành động quản lý, giám sát cần được tăng cường để bảo vệ loài trong tương lai gần.

Nguồn thông tin: Tạp chí Mongabay