Bản đồ toàn cầu hỗ trợ bảo tồn cá mập và cá đuối

Một sáng kiến khoa học toàn cầu vừa xác định hàng trăm khu vực biển có ý nghĩa đặc biệt đối với sự sống còn của các loài cá mập và cá đuối. Kết quả này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các quốc gia và nhà quản lý đưa ra những quyết định bảo tồn hiệu quả hơn trong bối cảnh nhiều quần thể cá mập và cá đuối trên thế giới đang suy giảm nghiêm trọng.

Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã công bố mạng lưới gồm 816 Khu vực Quan trọng đối với Cá mập và Cá đuối (Important Shark and Ray Areas – ISRAs). Đây là những khu vực được xác định dựa trên vai trò thiết yếu đối với vòng đời của các loài, bao gồm nơi sinh sản, kiếm ăn, tập trung theo đàn hoặc di cư. Nhiều khu vực trong số đó gắn liền với các loài đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.

Việc xác định các ISRAs diễn ra trong bối cảnh các nghiên cứu gần đây cho thấy tình trạng đáng báo động của các loài cá sụn trên toàn cầu. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature năm 2021 cho thấy số lượng của 31 loài cá mập và cá đuối đại dương đã giảm hơn 70% kể từ năm 1970, nguyên nhân chủ yếu đến từ hoạt động khai thác quá mức. Nhiều loài có tốc độ sinh trưởng chậm và khả năng phục hồi thấp. Các nhà khoa học cho rằng ngay cả khi áp lực khai thác được loại bỏ hoàn toàn, một số quần thể vẫn cần nhiều thập kỷ để phục hồi.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ các ISRAs đã được xác định tại chín khu vực đại dương được đánh giá hiện nay chỉ chiếm chưa tới 3% diện tích đại dương toàn cầu. Theo các chuyên gia, điều này cho thấy những cơ hội rõ ràng để tập trung nguồn lực bảo tồn vào các địa điểm có giá trị sinh học cao nhất.

Một con cá đuối cực kỳ nguy cấp tại Biển Đỏ, nơi có các khu bảo tồn (ISRA) thuộc vùng biển Ả Rập Xê Út được lập ra để bảo vệ chúng. (Ảnh: Renata Romeo/Ocean Image Bank)

Tuy nhiên, việc được xác định là ISRA chưa đồng nghĩa với việc khu vực đó được bảo vệ về mặt pháp lý. ISRAs là một công cụ khoa học nhằm cung cấp thông tin cho các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý. Nhiều khu vực quan trọng vẫn đang chịu áp lực từ các hoạt động đánh bắt. Tại khu vực Tây Ấn Độ Dương, chỉ khoảng 1,2% diện tích ISRAs nằm trong các khu bảo tồn biển có quy định cấm khai thác hoàn toàn.

Các nhà nghiên cứu kỳ vọng bản đồ ISRAs sẽ trở thành cơ sở khoa học quan trọng để hỗ trợ mục tiêu bảo vệ 30% diện tích biển toàn cầu vào năm 2030. Thông tin này cũng có thể giúp các quốc gia xác định ưu tiên bảo tồn, thiết kế các khu bảo tồn biển mới và tăng cường các biện pháp quản lý đối với những khu vực có giá trị đặc biệt đối với cá mập và cá đuối.

Sự ra đời của bản đồ ISRAs đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực bảo tồn các loài cá sụn trên toàn thế giới. Việc xác định chính xác những khu vực có ý nghĩa sống còn đối với các loài đang bị đe dọa mở ra cơ hội để các hành động bảo tồn được thực hiện hiệu quả hơn, góp phần giảm thiểu nguy cơ suy giảm và tuyệt chủng của nhiều loài cá mập và cá đuối trong tương lai.

Nguồn thông tin: Tạp chí Mongabay