Quần thể động vật hoang dã toàn cầu suy giảm trung bình 73% kể từ năm 1970
Theo Báo cáo Chỉ số Hành tinh Sống 2026, quy mô trung bình của các quần thể động vật hoang dã được giám sát trên toàn cầu đã suy giảm 73% trong giai đoạn 1970–2022. Tuy nhiên, dữ liệu cũng ghi nhận 43% số quần thể đang gia tăng và 7% duy trì ổn định, cho thấy những xu hướng biến động khác nhau của động vật hoang dã trên thế giới.
Ngày 8/10/2026, Our World in Data công bố phân tích mới về Báo cáo Chỉ số Hành tinh Sống 2026 (Living Planet Index 2026), làm rõ những thay đổi trong quy mô quần thể động vật hoang dã trên toàn cầu. Kết quả nghiên cứu dựa trên dữ liệu của 35.803 quần thể thuộc các nhóm động vật có xương sống, bao gồm động vật có vú, chim, bò sát, lưỡng cư và cá. Các nhóm thực vật và động vật không xương sống hiện chưa được đưa vào chỉ số này.
Mức suy giảm trung bình 73% phản ánh sự thay đổi về quy mô của các quần thể được theo dõi trong hơn 5 thập kỷ, thay vì tỷ lệ động vật hoang dã đã biến mất trên toàn thế giới. Con số này cũng không đại diện cho số loài tuyệt chủng hay tỷ lệ các quần thể đang suy giảm. Để tính toán Chỉ số Hành tinh Sống (LPI), các nhà nghiên cứu phân tích tốc độ thay đổi số lượng cá thể trong từng quần thể theo thời gian, sau đó sử dụng phương pháp trung bình nhân có trọng số để xác định xu hướng chung.
Mặc dù năm 1970 được sử dụng làm mốc so sánh, rất ít quần thể có dữ liệu theo dõi liên tục từ thời điểm này. Nhiều quần thể được ghi nhận trong những khoảng thời gian ngắn hơn, với mức độ đầy đủ của dữ liệu khác nhau. Vì vậy, việc hiểu đúng phương pháp tính toán và phạm vi nghiên cứu đóng vai trò quan trọng khi đánh giá tình trạng đa dạng sinh học toàn cầu.
Dữ liệu được mở rộng qua các kỳ báo cáo
Mức suy giảm trung bình trong Báo cáo Chỉ số Hành tinh Sống 2026 tiếp tục được ghi nhận ở mức 73%, tương đương kết quả công bố năm 2024. Trong khi đó, báo cáo năm 2022 ghi nhận mức suy giảm 69%. Sự khác biệt giữa các kỳ báo cáo chủ yếu xuất phát từ việc mở rộng và cập nhật cơ sở dữ liệu, thay vì phản ánh trực tiếp mức độ suy giảm của động vật hoang dã trong những năm gần đây.
So với báo cáo năm 2024, bộ dữ liệu năm 2026 đã bổ sung khoảng 1.000 quần thể, tương đương mức tăng 3%, cùng khoảng 300 loài, tăng 5%. Việc bổ sung thông tin từ các quần thể và loài mới đã làm thay đổi kết quả tính toán cho cả chuỗi thời gian, dẫn đến sự điều chỉnh của chỉ số qua từng kỳ công bố.
Đáng chú ý, dữ liệu tại châu Phi được mở rộng đáng kể, với số quần thể được nghiên cứu tăng 14% và số loài tăng 38%. Đây là một phần trong nỗ lực cải thiện phạm vi dữ liệu tại khu vực vốn chưa được đại diện đầy đủ trong các báo cáo trước đó.
Một nửa số quần thể được nghiên cứu đang suy giảm
Mặc dù chỉ số trung bình toàn cầu cho thấy mức suy giảm đáng lo ngại, dữ liệu chi tiết lại phản ánh những xu hướng khác nhau giữa các quần thể động vật hoang dã.
Cụ thể, 50% số quần thể được nghiên cứu có xu hướng suy giảm, 43% ghi nhận sự gia tăng và 7% duy trì ổn định. Như vậy, số quần thể đang gia tăng gần tương đương với số quần thể đang suy giảm. Tuy nhiên, mức suy giảm nghiêm trọng tại một số quần thể đã góp phần kéo chỉ số trung bình toàn cầu xuống đáng kể.
Sự khác biệt này cũng được ghi nhận giữa các nhóm động vật có xương sống. Trong đó, các quần thể chim và lưỡng cư có tỷ lệ suy giảm cao hơn so với một số nhóm khác. Kết quả cho thấy tình trạng của các quần thể động vật hoang dã không đồng nhất, đòi hỏi những đánh giá cụ thể theo từng nhóm loài và khu vực.
Dữ liệu chi tiết góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn
Việc nhiều quần thể động vật hoang dã đang gia tăng hoặc duy trì ổn định mang đến những thông tin quan trọng cho công tác bảo tồn. Sự khác biệt về xu hướng biến động giữa các quần thể đặt ra nhu cầu tìm hiểu những yếu tố khiến một số quần thể tiếp tục suy giảm nghiêm trọng, trong khi những quần thể khác có thể phục hồi hoặc duy trì số lượng ổn định.
Dữ liệu từ Chỉ số Hành tinh Sống có thể hỗ trợ xác định những quần thể đang chịu áp lực lớn, từ đó định hướng các biện pháp bảo vệ và phục hồi phù hợp. Việc ưu tiên nguồn lực cho những quần thể có tình trạng đáng lo ngại cũng góp phần nâng cao hiệu quả của các chương trình bảo tồn.
Kết quả cập nhật năm 2026 tiếp tục cho thấy sự suy giảm nghiêm trọng về quy mô trung bình của các quần thể động vật hoang dã được giám sát trên toàn cầu. Đồng thời, những xu hướng gia tăng và ổn định được ghi nhận trong bộ dữ liệu cho thấy tầm quan trọng của việc phân tích thông tin ở cấp độ quần thể, thay vì chỉ dựa vào một chỉ số trung bình.
Trong bối cảnh các nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học đang được thúc đẩy trên toàn cầu, việc hiểu đúng những biến động của quần thể động vật hoang dã sẽ góp phần xác định các ưu tiên bảo vệ, đánh giá hiệu quả phục hồi và xây dựng những giải pháp bảo tồn dựa trên bằng chứng khoa học.
Nguồn: Our World in Data
